همه چیز درباره آسانسور


 

با كمي تامل به تاريخ صنعت و تغيير و تحولات به وجود آمده در علم بشري در طي اين سالها و پس از انقلاب صنعتي مي بينيم كه بشر همواره از علم به عنوان يك فاكتور بسيار مهم در جهت پاسخگويي به بسياري از مجهولات دنياي اطراف خود بكار مي برد . و همچنين از علم خود در جهت ايجاد راحتي و انجام سريع‌تر امور و در نهايت سرعت بخشيدن به زندگي انسان بهره برده و مي برد و در اين ميان يكي از آن ابزاري كه در سايه تلاش علمي بشر در خدمت انسان به كمك تعلق بشر در آمده صنعت ساخت و طراحي و نصب آسانسور است كه نقش بسزائي در بسياري از امور زندگي و كمك به انسان دارد . مانند حمل بارهاي سنگين و حمل بارهاي بيمارستاني و حمل مسافرين در ساختمان بالاي 5 طبقه به ويژه آسمان خراش و برج ها و حمل مصالح و بسياري از كارهايي كه در صورت نبودن آن انسانمي بايستي رنج محنت بسيار متحمل مي شد براي انجام آن .
در پايان اينجانب سعي كردم با جمع آوري برخي از اطلاعات مفيد در رابطه با اجزاء و ساختمان آسانسور و مراحل نصب و مراكز فروض قطعات و قيمتهاي آنها و بررسي خصوصيات مكاني كارگاه آسانسور بتوانم قدمي هر چند ناچيز در جهت اطلاع رساني به افراد مشتاق اين صنعت پويا به ويژه قشر دانشجو برداشته باشم .
 آسانسور وسيله اي دائمي براي بالا بردن بين و سطح توقف يا بيشتر است . اين وسيله شامل كابين براي حمل مسافرين و يا بار است كه حداقل قسمتي از آن در داخل ريلهاي راهنماي صلب كه به صورت عمودي با مورب با زاويه كمتر از  درجه نسبت به محور قائم نصب شده حركت مي كند .
 

طبقه بندي آسانسورها بر اساس نوع رانش :

1-آسانسور برقي
2-آسانسور هيدروليكي
3-آسانسور پنوماتيكي
 

ويژگي هاي آسانسور هيدروليك :

آسانسور هاي هيدروليك در ظرفيت هاي مختلف با طول مسير حركت كم به كار گرفته مي شوند و معمولاً در ظرفيت هاي بالا نسبت به انواع كششي مقرون به صرفه تر مي باشند ، حركت نرم و روان و قابليت تنظيم سرعت ، دقت توقف در تراز طبقه ، شروع و خاتمه حركت بدون شوك از مزاياي اين نوع آسانسورها مي باشد . عدم نياز به پيش بيني موتورخانه در بالاي چاه و امكان قرار دادن آن در فضاي دورتري از چاه نيز از مزيتهاي اين نوع مي‌باشد .
سيستم محركه آسانسورهاي هيدروليك مي تواند از نوع مستقيم يا غيرمستقيم باشد . در نوع مستقيم جك مستقيماً به يوك كابين متصل مي گردد و در نوع غيرمستقيم از طريق حركت سيم بكسل متصل به يوك كابين موجب جابجايي آن مي شود در صورتيكه سيستم از نوع مستقيم باشد جك بايد داراي شير اطمينان مخصوص باشد در صورتيكه از نوع غيرمستقيم باشد كابين بايد مجهز به سيستم ترمز اضطراري (پاراشوت) و كاورنر باشد .
در صورتيكه بيش از يك جك براي جابجايي كابين بكار رود بايد بنحوي به همديگر مرتبط شوند كه فشار روغن آنها همواره يكسان باشد .
در صورتيكه آسانسور هيدروليك از نوعي باشد كه نياز به حفر چاه جهت استقرار جك باشد بايد پيش بيني لازم جهت حفر اين چاه به عمل آيد .
چاه جك (در صورت وجود) بايد نسبت به نفوذ آب مقاوم شده و با دقت شاقولي 25 ميلي متر در ارتفاع 3 متر اجرا گردد .
ابعاد و نحوه اجراي چاه جك و يا سازه هاي مختلف اطراف چاه آسانسور (متناسب با نوع جك و سيستم حركت كابين) بايد از شركتهاي معتبر آسانسور اخذ شود .
ساير الزامان مانند محاسبه تعداد ، ظرفيت ، جابجايي كه براي آسانسورهاي كششي مقرر شده ، براي آسانسورهاي هيدروليك نيز لازم الاجرا مي باشد .
 

آسانسور برقي ممكن است داراي :

الف : رانش كششي (Traction Drive) : كه سيم بكسل را بعلت اصطكاك با شيارهاي قلكه كششي كه متصل به گيربكس است به حركت در مي آيد .
ب : رانش مثبت : كه آسانسور توسط زنجير يا سيم بكسل بعلل ديگري غير از اصطكاك بحركت در مي آيد .
پ : رانس با موتور مغناطيسي خطي (LSM) : كه نيروي محرك به توسط كويلهائي كه بطور خطي آرايش داده شده اند بطور مستقيم يا غيرمستقيم به كابين يا ورزنه تعادل اعمال شود .
 
 

قطعات اصلي آسانسورهاي الكتريكي عبارتند از :

الف)وسايل تعليق كاري كابين وزنه تعادل كه مي تواند سيم بكسل فولادي و يا زنجير باشد .
ب)وسيله رانش كه محرك آسانسور است و شامل :
-         موتور الكتريكي
-         گيربكس
-         ترمز
-         فلكه كششي و يا دنده زنجير
-         شاسي ماشين - كوپلينگها، محورها ، ياتاقانها
پ)كابين كه مسافرين و يا بار را حمل مي كند ، شامل يوك ، كه چهار چوبي فلزي است و كابين از طريق آن به سيستم تعليق متصل مي شود ، كف كابين كه بار را نگهداري مي كند و بدنه كابين به كف متصل است .
قطعات ديگرعبارتند از :
-         سيستم تعليق
-         راهنماها كه باعث هدايت كابين در مسير حركت خود مي شود .
-         سيستم ايمني
-         درب كابين و محرك درب
ت)وزنه تعادل كه براي جبران وزن كابين و قسمتي از ظرفيت بكار مي رود .
ث)چاه آسانسور (Hoist Way)
اين فضا قسمتي يا تماماً پوشيده است و از كف چاله تا سقف (كف موتورخانه) ادامه دارد در اين فضا كابين و وزنه تعادل حركت مي كنند و شامل ريلهاي راهنما براي كابين و وزنه تعادل و درهاي طبقات و ضربه گير در كف چاه مي باشد .
ج)سيستم ايمني
يك وسيله مكانيكي است كه در صورت بروز هر گونه خرابي ، يا شل شدن سيم بكسل (زنجير تعليق) وسيله توقف و نگاهداشتن كابين و يا وزنه تعادل در روي ريل راهنما مي باشد و اگر سرعت كابين در جهت پائين رفتن از مقدار مشخص شده اي تجاوز كند اين مكانيز عمل مي نمايد ، عملكرد اين مكانيزم توسط گاورنر كه معمولاً در موتورخانه است شروع مي شود .
ج)ضربه گيرها
كابين يا وزنه از حدود تعيين شده در چاهك گذشته و امكان برخورد با كف چاهك پيش مي آيد اين وسيله از برخورد خشن جلوگيري مي نمايد . ضربه گير ممكن است از جنس پلي اورتان ، فنر يا نوع روغني انتخاب شود كه بستگي به سرعت اسمي داشته و طوري طراحي مي شود تا انرژي جنبشي كابين يا وزنه تعادل را جذب كرده (نوع فنري) و يا مستهلك نمايد .
ح)تجهيزات الكتريكي
كه شامل امكانات ايمني و روشنايي نيز مي گردد .
خ)سيستم كنترلي
يك نمونه از تجهيزات يك آسانسور برقي (رانش كششي) در شكل 1-1 نشان داده مي شود .  
روشهاي تعليق و مكانيزم تعادل :
كابين و وزنه هاي تعادل توسط سيم بكسلهاي فولادي ، زنجيرها و يا زنجيرهاي ارتباط موازي (نوع گال) معلق نگاهداشته مي شوند ، در حال حاضر چون آسانسورهاي زنجيري نه چندان متداول نيستند ، در اين فصل نوع سيم بكسل فولادي مورد بررسي قرار مي گيرد .
سيم بكسلهاي آسانسور به بالاي يوك كابين متصل مي شوند و يا در سيتم سيم بكسل غير از يك به يك از چندين فلكه هرزگردكه بر روي يوك نصب شده است عبور مي كنند ، تعليق هر سيم بكسل بايد مستقل باشد ، حداقل تعداد سيم بكسلهاي تعليق در آمريكا براي آسانسورهاي كششي سه عدد و براي آسانسورهاي با رانش مثبت دو عدد بايد باشد، در حاليكه در انگلستان حداقل تعداد براي هر دو نوع دو عدد مي باشد.
يك وسيله اتوماتيك براي تنظيم كشش سيم بكسل تعليق بايد حداقل در يكي از دو انتها وجود داشته باشد . اين وسيله با مكانيزم متعادل ساز فشردگي بطور جداگانه معرفي مي شود ،‌ چنين وسيله اي شامل يك سوكت گوه اي است كه همراه يك فنر مارپيچ فولادي ، ضربه گير لاستيكي ، و در ايران به «كابل شو» معروف است . در حاليكه رابطه نيروي محوري به فشردگي در فنر مارپيچ خطي است ، محدوده نيروهاي عملي در ضربه گيرهاي لاستيكي نيز تقريباً خطي است (تا بيشترين فشردگي مجاز) ، ولي شيب منحني براي نيروهاي بيشتر زيادتر مي گردد .
انواع اصلي سيم بكسل كه در كشور انگلستان استفاده مي شود :
الف: رشته گرد با گام يكسان (9/9/1)19×6
ب : رشته گرد با گام يكسان(12/6+6F/1)×6
ج : رشته گرد با گام يكسان(9/9/1)19×8
مثلاً (9/9/1)19×6يعني به معناي شش رشته، 19 عدد تك سيم در هر رشته و 9 تك سيم در لايه خارجي و 9 تك سيم در لايه داخلي و يك تك سيم در وسط ( شاه سيم) رشته مي باشد.

2ـ6 عمر، نگهداري و تعويض سيم بگسلهاي آسانسور

عملكرد مطلوب سيم بگسلهاي آسانسور و عمر آنها بستگي به چندين عامل دارد:
1)    فلكه كششي و يا پولي سيم بگسل

الف) قطر دايره گام پولي سيم بگسل

ب) تعداد دفعات و جهت خمش هاي سيم بگسل
پ) شكل شيار پولي
ت) جنس پولي و خواص فيزيكي آن
در صورتيكه پولي سيم بگسل بيش از يك شيار داشته باشد بايد عوامل ديگري را نيز بررسي كرد.
ث) دقت ماشينكاري شيارها بخصوص قطر گام آنها
ج) يكنواخت بودن جنس پولي در منطقه شيارها
2)    سيم بگسل آسانسور

الف) ساختار سيم بگسل

ب) جنس سيم ها و خواص فيزيكي آنها
3)    ارتفاع مسير( بالا روي كابين)
4)    كشش سيم بگسل، بستگي به زاويه بين محور طولي سيم بگسل و صفحه شعاعي شيار دارد.
5)    ميزان بار

الف) مقدار مطلق نيروهاي كششي درسيم بگسل هاي آسانسور

ب) اختلاف بين نيروهاي كششي در طرف سفت و شل پولي سيم بگسل
پ) اختلاف بين نيروهاي كششي در هر سيم بگسل آسانسور( در يك نقطه مشخص)
6)    پارامترهاي تكنيكي موتور گيربكس و ديگر قطعات آسانسور

الف) ميزان شتاب و كاهش سرعت كابين

ب) قابليت كشش پولي سيم بگسل
پ) سرعت سيم بگسلهاي آسانسور
ت) ارتعاش سيم بگسلهاي آسانسور
7)    روغنكاري سيم بگسلهاي آسانسور
8)    انبار كردن، نگهداري و نصب سيم بگسلهاي آسانسور
9)    محيط عملكرد و نگهداري
عوامل موثر در نوع سيال روغنكاري:

1ـ اندازه و ساختار سيم بگسل

2ـ نوع وسائلي كه سيم بگسل بر روي آنها كار مي كند.
3ـ شرايط محيط كاري
 
 

موتور و گيربكس بالابر:

4ـ1ـ1 كليات

موتور و كاهنده هاي بدون چرخ دنده معمولاً براي سرعت هاي بيشتر از 2.5m/sاستفاده مي شوند در حاليكه براي سرعت هاي كمتر، از گيربكس هاي داراي چرخ دنده استفاده مي شود. قبلاً از گيربكس با چرخ دنده هاي ساده استفاده مي شد ولي با پيشرفت روش هاي طراحي و توليد، چرخ دنده هاي حلزوني يك استاندارد قابل قبول مورد استفاده در گيربكس آسانسورها شد. اخيراً سازندگان با سابقه آسانسور مانند آسانسور اوتيس و ميتسوبيشي الكتريك، موتورگيربكس هائي براي سرعت تا 5 m/sبا استفاده از چرخ دنده هاي مارپيچ با راندمان بالا و با دو مرحله كاهش ساخته شده اند. موتور گيربكس شامل موتور سه فاز A.Cو تغيير سرعت از طريق تغيير فركانس صورت مي گيرد. درهر حال چرخ دنده هاي مارپيچ براي سرعت هاي بيشتر از 2.5m/sمصرف مي شوند و براي سرعت هاي پايين تر ازهمان چرخ دنده هاي حلزوني استفاده مي شود.
 چرخ دنده هاي حلزوني گاهي اوقات هراه با تسمه و يا با يك جفت چرخ دنده ساده اضافه استفاده مي شود( آسانسور هاي كاربرد سنگين) موتور گيربكس با محرك غير مستقيم كه از تسمه 7 و يا تسمه دندانه دار استفاده مي شود بايد حداقل 3 تسمه موازي بصورت يك مجموعه داشته باشد حداقل ضريب اطمينان براي مقاومت در مقابل پاره شدن تسمه 10 مي باشد چون بجز چرخ دنده حلزوني انواع ديگر چرخ دنده بندرت استفاده مي شود نوع حلزوني را در اين فصل بررسي مي كنيم.
استفاده از كاهنده هاي حلزوني داراي مزاياي زير است:
الف) با نسبت كاهش سرعت و قدرت منتقل شده نسبت به انواع ديگر جعبه دنده ها داراي ابعاد كوچكتر و فشرده تر مي باشد.
ب) قطعات متحرك كمتري نسبت به جعبه دنده هاي ديگر دارد كه در نتيجه باعث تعمير و نگهداري آسانتري مي شود.
پ) عمل لغزش در چرخ دنده هاي حلزوني باعث عملكرد بدون صداي آنها است.
ت) داراي مقاومت بالا در مقابل ضربه مي باشد.

ترمزها

5-1 انواع ترمزها

در صورت قطع برق يا قطع برق سيستم كنترل، سيستم ترمز آسانسور بايد به طور اتوماتيك عمل كند، لذا، از ترمزهاي اصطكاكي الكترومغناطيسي استفاده مي شود. اگر كابين با 125% بار نامي خود در سرعت هاي معمول خود حركت كند، ترمزها بايد قادر به توقف كامل سيستم باشند و بلافاصله سيستم را در حالت ساكن نگهدارند. شتاب منفي اين حالت نبايد بيشتر از آنچه در اثر عملكرد سيستم مكانيزم ايمني بالابر و يا توقف كابين در اثر برخورد با ضربه گيرها بوجود مي آيد باشد. ترمز معمولاً در روي محور سرعت زياد نصب مي شود( محور ترمز) زيرا در روي اين محور گشتاور لازم براي ترمز نسبتاً كم است، البته مشروط بر اينكه دور توسط وسائل مكانيكي مستقيم به محور چرخ رانش( سيلندر دنده زنجير) متصل شده باشد. با ماشين هائي كه بطريق غير مستقيم متصل هستند و از تسمه با مقطع7 و تسمه هاي دندانه دار و يا زنجير استفاده مي كنند. ترمز بايد در روي محور چرخ رانش باشد تا اگر تسمه و يا زنجير عمل نكرد ترمز عمل كرده باشد.
ترمز بايد توسط فنرهاي فشاري و يا نيروي وزن عمل كند. ترمز توسط الكترومغناطيس و يا الكتروهيدروليك بايد باز شود. اگر جريان برق قطع شود بايد حداقل دو وسيله مستقل الكتريكي كنترل كننده داشته باشد. در صورت قطع جريان برق، ترمز بايد بلافاصله عمل نمايد. هنگاميكه موتور گيربكس با يك وسيله دستي اضطراري مجهز باشد ترمز بايد طوري طراحي شده باشد كه توسط دست بتوان آن را باز كرد وبا فشار دائمي توسط نفر اين ترمز باز بماند.
معمول ترين نوع ترمز آسانسور نوع الكترومغناطيس است كه كفشك هاي ترمز با يك لايه مجهز شده توسط فنر فشرده مي شود و داراي مغناطيس نيز مي باشد. باز شدن ترمز توسط جريان برق در سولونوئيد اتفاق مي افتد و اگر جريان قطع شود كفشك ترمز دوباره سيلندر را بعلت فشار فنر در بر مي گيرند و كوپل ترمز را اعمال مي كنند.
ترمزهاي آسانسور معمولاً از نوع گيرش خارجي است، كه از دو كفشك تشكيل شده ولي بندرت از نوع باز شونده داخل در ماشين هاي بدون چرخ دنده با ابعاد بزرگ نيز استفاده مي شود. ترمز از نوع تسمه اي در رابطه با آسانسورها مجاز نيست و نوع ترمز ديسكي نيز كمياب مي باشد.
كفشكهاي ترمز ممكن است از نوع ثابت در روي بازوهاي عمل كننده و يا لولا شده با حالت خود تنظيم باشد. ترمزهاي با طراحي نوع اول ساده هستند، ولي تنظيم دقيق و بازديد مرتب نياز دارند تا مطمئن شويم كه فشار در منطقه تماس بين كفشك و سيلندر بطور يكنواخت وجود دارد تا از سايش غير يكنواخت در روي پوشش ترمز جلوگيري شود. براي ترمز با طراحي نوع دوم اين مسئله ساده تر است ولي ساختمان آن پيچيده تر مي باشد. وسائل فنر اصطكاك بايد در روي كفشك ها باشد از تماس ناخواسته در ته ترمز با سيلندر جلوگيري گردد. مگنت را مي توان در روي يك بازو نصب كرد تا نيروي افقي براي باز كردن ترمز اعمال كند يا در وضعيت عمودي نصب شود و از طريق بازوها بر روي مكانيزم اعمال نيرو كند.
كفشك ها با پوششي از مواد با ضريب اصطكاك بالا تشكيل شده كه بايد به خوبي بر روي كفشك قرار گرفته باشد معمولاً از طريق پرچ هائي كه به داخل رفته باشد و از مس يا برنز باشد وصل مي شود. اين پوشش از جنس آزبست نبايد باشد.
ابعاد بايد به اندازه كافي باشد كه باعث كاهش فشار مخصوص و كمتر شدن سايش شود. هرچند كه ضريب اصطكاك پوشش ترمز اگر زياد باشد خوب است ولي زياد از حد بودن آن باعث مي شود كه توقف نهائي همراه با تكان شديد باشد، اين پديده را مي توان با استفاده از فلز روي(zn)در پوشش روي كفشك هاي ترمز از بين برد زيرا روي به عنوان يك روغنكاري كننده خشك دائمي عمل مي كند و باعث كم شدن كشيدگي ترمز مي شود. پين هاي اتصال پوشش برنزي براي كفشك هاي كوچك استفاده مي شود و گريس كاري مي شود تا براي روغنكاري دراز مدت آماده باشد درحاليكه اين پين ها از جنس فولادي در ياتاقانهاي برنزي براي انواع بزرگتر مي باشد.

وزنه تعادل

وزنه تعادل درآسانسورهاي كششي و زنجيري براي تعادل جرم كابين و در صدي از وزن بار يا مسافر بكار مي رود. اين درصد معمولاً بين 45 تا 50 مي باشد. اگر آسانسور براي ساختمان با ارتفاع زياد باشد براي بالانس ايده ال بايد جرم كابل فرمان (نه) را نيز در معادله بحساب آورد.

هدايت كابين و وزنه تعادل

7-1 شكل –جنس و اتصال ريلهاي راهنما
ديواره كوب ريلهاي راهنما
استفاده از ريل راهنما بعلل زير است:
19 براي هدايت كابين و وزنه تعادل در حركت عمودي و حداقل كرد حركات افقي.
2) جلوگيري از نوسانات كابين بعلت نيروهاي خارج از مركز
3)توقف و نگهداشتن كابين در هنگام عملكرد مكانيزم ايمني
كابين و وزنه تعادل در حركت خود بايد توسط حداقل دو ريل راهنماي فولادي صلب هدايت شوند- اين دو از فولاد ساختماني داراي تنش كششي بيشتر از 370 N/mm2  و كمتر از 520 N/mm2ساخته شده اند.

سيستم ترمز ايمني( سيستم پاراشوت):

سيستم مكانيكي كه ترجيحاً در قسمت زيرين يا بالاي چهارچوب( يوك) كابين يا وزنه تعادل( در صورت لزوم) قرار ميگيرد و در مواقع اضطراري با افزايش غير عادي سرعت، فعال شده و سبب توقف كابين يا وزنه تعادل بوسيله قفل شدن كابين با وزنه تعادل به ريلها مي شود. ترمزهاي ايمني به سه دسته تقسيم مي شوند: آني يا لحظه اي براي سرعتهاي تا 63/0 متر بر ثانيه –آني با ضربه گير براي سرعتهاي تا 1 متر بر ثانيه و تدريجي براي سرعتهاي بيشتر يا مساوي 1 متر بر ثانيه.
انواع گاورنر:1ـ گاورنر گريز از مركز نوع محور افقي ( شركت اوتيس)
2ـ گاورنر نوع پاندولي

8 ـ 3 سيستم ايمني آني( لحظه اي)

سيستم ايمني آني بر سه نوع است:
1)    سيستم هاي ايمني نوع گوه اي لحظه اي(wedge type)كه درسالهاي گذشته خيلي طرفدار داشتند.
ولي اخيراً نوع بادامكي( خارج از مركز (Eccentric cam)جايگزين آن شده است. در هر حال، اصول كاركرد با سيستم ايمني قابل انعطاف ريل گير تامين شده است. ( شكل 8-9 ملاحظه شود)
فك هاي گوه اي شكل در داخل يك قطعه چدني هرمي شكل كه به پائين ترين عضو يوك كابين وصل است جا زده مي شوند دو فك روي هر ريل راهنما عمل مي كنند. آنها بوسيله يك سيستمي از ميله ها و اتصالات به سيم بكسل گاورنر وصل مي شوند. اگر سيم بكسل گاورنر بوسيله عكس العمل گاورنر متوقف شود حركت نسبي كابين به سيم بكسل سبب مي شود تا ميله هاي سيستم ايمني در جهت بالا حركت كنند و فكهاي مرتبط با آن با ريلهاي راهنما درگير مي شوند. به محض تماس فكها با ريل راهنما عمل گوه اي صورت گرفته و ادامه فعاليت سيستم ايمني بستگي به مكانيزم عمل كننده ندارد.
2)    سيستم ايمني نوع « بادامكي خارج از مركز» معمولاً شامل دو بادامك فولادي آبديده است كه آجدار شده و شكل خارج ازمركزي نسبت به هر دو ريل دارند. در اين نوع دو شفت بادامكي با رابط استفاده مي شوند كه به هم ديگر ارتباط داشته و در جهت مخالف هم، وقتي كه سيستم ايمني عمل نمايد،گردش مي كنند.
3)     سيستم ايمني نوع غلطكي( شكل 8-7) معمولاً در آسانسورهاي باري با ظرفيت زياد و سرعت كم به كار گرفته مي شوند.                            
ضربه گير (بافر): وسيله اي ارتجاعي است كه براي جلوگيري از اصابت كنترل نشده كابين و يا وزنه تعادل به كف چاهك بكار مي رود و طوري طراحي و انتخاب مي شود كه قسمتي از انرژي جنبشي كابين را مستهلك كند. ضربه گير لاستيكي تا سرعت 1 متر بر ثانيه، ضربه گير فنر حلقوي تا سرعت 6/1 متر بر ثانيه و ضربه گير هيدروليك براي هر ساعتي قابل استفاده است ( شكل 15-2-1-3). بايد توجه داشت كه ضربه گير براي متوقف كردن كابين  در سقوط آزاد طراحي نشده است.
يوك كابين: قاب نگهدارنده اي است كه كف كابين، ترمزهاي ايمني، كفشكها و سيم بكسلها به آن متصل مي شوند.

درها و سر درها

11-1 مشخصات انواع دربها:
بسته به هر حالت خاصي، بايدمناسبترين نوع در كابين و در راهرواستفاده شود. انتخاب بستگي به نوع آسانسور و بار اسمي آن دارد. كارآمدترين در نوعي است كه داراي زمان باز شدن و بسته شدن كمتري باشد و عرضي كه انتقال همزمان مسافرين را اجازه دهد( شكل11-1) اين موضوع وقتي ممكن است كه درها عرضي معادل 1100 ميليمتر يا بيشتر را داشته باشند.

انواع درب ها:

1ـ دربهاي لولايي

2ـ دربهاي كشويي افقي
3ـ دربهاي آكاردئوني
4ـ دربهاي كشوئي عمودي
چاه:فضايي است كه ريل و برخي از تجهيزات آسانسور در آن نصب مي شوند و كابين و وزنه تعادل در اين مكان حركت مي نمايند، معمولاً با ديواره ها، درهاي طبقات و درها و دريچه هاي اضطراري محصور مي گردد. در آسانسورهاي نما باز قسمتي از ديواره ها ممكن است محصور نباشد.
موتور خانه: فضايي است كه موتور گيربكس يا سيستم رانش آسانسور و تابلو كنترل و غيره را در خود جاي مي دهد و ابعاد آن به ازاي ظرفيتهاي مختلف در جداول استاندارد قيد شد است( پيوست 2)

برق اضطراري:

در صورتيكه وجود برق اضطراري براي يك ساختمان ضروري باشد بايد حداقل يك آسانسور از هر مجموعه آسانسور در ساختمان از برق اضطراري تغذيه گردد و اين خط تغذيه بايد بتواند هر يك از آسانسورهاي ديگر را به انتخاب تغذيه نمايد. اين سيستم بايد بصورت خودكار فعال شود.

15-2-7 حفاظت در مقابل آتش

در اغلب آتش سوزيهاي ساختمانها، آسانسورها مي توانند نقش حياتي در تخليه ساختمان و نجات افراد داشته باشند در حاليكه هميشه اين پيغام در آسانسورها نصب مي شود كه از آسانسورها هنگام آتش سوزي استفاده نشود. هنگام وقوع حريق در تمام يا قسمتي از ساختمان مشكلات تخليه خصوصاً براي سالمندان و بيماران پيش مي آيد. به همين منظور توصيه مي شود آسانسور در مواقع آتش سوزي در اختيار افراد ذيصلاح يا آتش نشانها قرار گيرد تا بتوانند با راندمان بيشتر عمليات تخليه را انجام دهند و فقط با كنترل آتش نشان ادامه كار آسانسور ممكن مي گردد.
15-2-7-1 مفاد مبحث سوم مقررات ملي ساختمان تحت عنوان محافظت ساختمان در برابر حريق لازم الاجرا مي باشد.
15-2-7-2 چاه آسانسور بعنوان يك كانال هوايي عمل مي كند و لذا راهرو طبقات بايد توسط درهاي ضد گسترش حريق محفوظ گردد تا از نفوذ دود و آتش به چاه آسانسور و عمل نمودن چاه آسانسور به عنوان دودكش جلوگيري شود.
15-2-7-3كابل تغذيه برق براي آسانسور بايد مستقل باشد تا چنانچه دراثر آتش سوزي اتصالي برق منجر به عمل فيوزها يا كليدهاي حفاظتي ديگرگشته و سبب قطع مدار برق قسمتهايي از ساختمان شوند، سيستمم برق آسانسور همچنان متصل و فعال باشد.
15-2-7-4در پايين ترين نقطه و يا در طبقه همكف داكت هوايي خاصي براي چاه آسانسور طراحي و ساخته ميشود تا درموقع آتش سوزي ونفوذ دود به چاه آسانسور تهويه هواي تازه از داكت ممكن باشد.
15-2-7-5 داكت فوق بايد به نحوي محفوظ شود تا از ورود انسان و يا حيوانات به چاه آسانسور جلوگيري شود.
15-2-7-6 در صورت الزام پيش بيني سيستم اعلام حريق در ساختمان، اين سيستم بايد براي موتور خانه و چاه آسانسور نيز در نظر گرفته شود.
15-2-7-7 در ساختمانهاي با ارتفاع 28 متر و بيشتر بايد سيستم كنترل آتش نشان به سيستم كنترل آسانسور اضافه شود. با فعال شدن سيستم و تشخيص دود يا آتش، كابين به طبقه همكف هدايت شود و با در باز متوقف شود و فقط با كنترل آتش نشان ادامه كار آسانسور ممكن گردد.
15-2-7-8 استفاده از هر نوع وسايل آتش نشاني درموتورخانه آسانسور به شرطي مجاز مي باشد كه خاص اطفاء حريق ناشي از تجهيزات آسانسور باشد.
15-2-7-9 انبار كردن و يا گذاشتن هر نوع مواد قابل اشتعال و يا غير قابل اشتعال در چاه آسانسور، موتور خانه و يا چاهك آسانسور ممنوع مي باشد.
15-2-7-10 در صورتيكه ديواره هاي چاه آسانسور از نظر مقاومت به آتش درجه بندي شده باشند. بايد درهاي لولايي همان درجه و درهاي اتوماتيك حداقل نصف آن درجه بندي را دارا باشند.

15-2-2 اطلاعات اوليه براي انتخاب آسانسور:

15-2-2-1 طراح بايد تعداد، ظرفيت و نوع( مسافر بر، باربر و …) آسانسور ( هاي ) ساختمان را درمراحل اوليه طراحي، تعيين نموده و بر اساس اطلاعات حاصله و مقررات اين مبحث جانمايي كند. پيش بيني تمهيدات لازم متناسب با شرايط اقليمي بعهده طراح مي باشد.
15-2-2-2 در ساختمانهاي بيش از چهار طبقه با حداكثر طول مسير حركت بيش از 5/10 متر(كف ورودي اصلي تا كف آخرين توقف) تعبيه آسانسور الزامي مي باشد.(معمولاً بيش از 4 طبقه)
تبصره:در ساختمانهاي غير مسكوني طول مسير حركت از كف پايين ترين طبقه تا كف بالاترين طبقه محسوب شود(پيوست چهار)
15-2-2-3 در ساختمانهاي8 طبقه يا با طول مسيرحركت 28 متر و بيشتر بايد حداقل دو دستگاه آسانسور پيش بيني شود. حتي اگر از نظر محاسبات تعداد و ظرفيت، يك دستگاه آسانسور كفايت نمايد.
15-2-2-4 در كليه ساختمانهاي با طول مسير حركت بيش از 28متر حداقل يك دستگاه آسانسور مناسب حمل بيمار(برانكارد) نيز بايد پيش بيني شود اين آسانسور بايد با علامت مخصوص قابل رويتي مشخص شده و كليه طبقات را سرويس دهد.
15-2-2-5 در ساختمانهايي كه وجود آسانسور يا آسانسورها الزامي مي باشد بايد حداقل يكي از آسانسورها قابليت حمل صندلي چرخدار را دارا باشد.
15-2-2-6 در ساختمان بيمارستانهاي بيش از يك طبقه، وجود حداقل يك دستگاه آسانسور تخت بر اجباري است در صورتيكه سطح شيبدار مناسب وجود داشته باشد اين الزام وجود ندارد.
15-2-2-7 در ساختمان بيمارستانهاي درمان سرپايي و مكانهاي سالمندان و معلولين بيش از يك طبقه، حداقل يك دستگاه آسانسور برانكارد بر الزاميست، مگر آنكه سطح شيب دار مناسب وجود داشته باشد.
15-2-2-8 در محاسبات ترافيك علاوه بر كميت، كيفيت سرويس نيز بايد مد نظر قرار گيرد. بنحوي كه حركت آسانسور از طبقه ورودي اصلي بطور متوسط هر 100 ثانيه يكبار صورت گيرد.
پيوست دو: جداول استاندارد ابعادي آسانسور

در اين قسمت ابعاد چاه، چاهك، موتورخانه و كابين آسانسور ذكر گرديده است. اين جداول مربوط به آسانسورهاي ساختمانهاي مسكوني، غير مسكوني، بيمارستانها و آسانسورهاي حمل خودرو مي باشد.

توضيحات:ساختمانهاي غير مسكوني به ساختمانهايي نظير بانكها، دفاتر اداري، هتلها و …اطلاق مي شود. اين جداول ابعاد آسانسورها تا سرعت 5/2 متر بر ثانيه را نشان مي دهد ابعاد مربوط به سرعتهاي بالاتر بايد از شركتها و مشاورين صاحب صلاحيت اخذ گردد. سرعت4/0 متر بر ثانيه فقط براي آسانسورهاي هيدروليك و سرعتهاي 6/1 و 5/2 متر بر ثانيه فقط براي آسانسورهاي كششي الكتريكي بكار مي رود.
آسانسورهاي 375، 300 و 450 كيلوگرم فقط براي انتقال عادي مسافرين بكار مي رود ، ظرفيت 600 كيلوگرم براي جابجايي افراد با صندلي چرخدار و آسانسور 1000 كيلوگرم در ساختمانهاي مسكوني و بيمارستانها براي حمل برانكارد با دسته هاي قابل جدا شدن كاربرد دارد.
آسانسورهاي 1600 و 2000 كيلوگرم براي حمل تخت هاي بيمارستاني  درمراكز بيمارستاني و درماني بكار مي رود وظرفيت 2500 كيلوگرم براي حمل تخت بيمارستاني بهمراه مسافرين و وسايل پزشكي كاربرد دارد.
آسانسورهاي كنارهم داراي چاه مشترك
الف ـ عرض كل چاه مشترك برابر با مجموع عرض چاههاي هر آسانسور بعلاوه ضخامت ديواره ها يا سازه هاي جدا كننده است. عرض هر ديواره حداقل 200 ميلي متر مي باشد.
ب ـ عمق چاهك برابر باعمق سريعترين آسانسور موجود در چاه مشترك مي باشد.
ج ـ حداقل ارتفاع كف آخرين توقف تا زير سقف موتورخانه برابر با ارتفاع استاندارد براي سريعترين آسانسور موجود در چاه مشترك مي باشد.
جدول شماره 1ـ آسانسورهاي مسافربرـ ابعاد مفيدـ ساختمانهاي مسكوني
جدول شماره 2ـ آسانسورهاي مسافربرـ ابعاد مفيدـ ساختمانهاي غير مسكوني
1): غير مسكوني مانند تجاري ـ اداري ـ هتل
2): در صورتيكه در ساختمان غيرمسكوني بيش از يك دستگاه آسانسور مورد نياز باشد، به شرط تامين حداقل يك دستگاه آسانسور با مشخصات اشاره شده در جدول فوق، مي توان آسانسور 4 و 6 نفره بر اساس جدول شماره 1 نيز نصب نمود.
جدول شماره 3ـ آسانسورهاي بيمارستاني ـ ابعاد مفيد
جدول شماره 4ـ آسانسورهاي خودروبرـ ابعاد مفيد
1ـ در صورتيكه در ساختمان تنها يك دستگاه آسانسور خودروبر در نظر گرفته شود ميبايست از جدول ابعاد آسانسور با ظرفيت 2500 كيلوگرم استفاده گردد.
2ـ در صورتيكه در ساختمان بيش از يك دستگاه آسانسور خودروبر پيش بيني شده باشد، حداقل يكي از آنها از جدول ابعاد آسانسور ظرفيت 2500 كيلوگرم و براي ديگري مي تواند از جدول آسانسور ظرفيت 2000 كيلوگرم استفاده نمود و مقابل ورودي آسانسور ظرفيت 2000 كيلوگرم علايم هشداردهنده ابعاد و نوع ماشين قابل استفاده نصب گردد.

پيوست 3“ نحوه محاسبه تعداد و ظرفيت آسانسورها”

مقدمه:انتخاب ظرفيت و تعداد آسانسورها يك تصميم اساسي در طراحي ساختمان است. و هر گونه اشتباهي ممكن است منجر به كاهش رضايت مسافرين به علت زمانهاي طولاني انتظار گردد و يا فضاي مفيد از ساختمان را به هدر دهد كه نتيجه هر دو ضرر اقتصادي است.
مسئوليت تعيين ظرفيت و تعداد آسانسور با مهندس طراح است وطراح شخصاً و يا توسط مشاورين، آسانسور(هاي) مناسب را بايد پيش بيني نمايد. با توجه به پيشرفت سريع تكنولوژي مخصوصاً در مبحث الكترونيك توصيه مي شود كه در محاسبات ترافيك از مشاورين متخصص در اين زمينه استفاده شود.

1ـ هدف و زمينه كاربرد

آنچه در قسمتهاي بعدي اين پيوست آمده است توصيه هايي درخصوص انتخاب آسانسور در ساختمانهاي مسكوني مي باشد كه بر مبناي ISO 4190/6تدوين گرديده است.
با استفاده از اين مقررات تعداد و مشخصات آسانسورها در طراحي مقدماتي ساختمانهاي مسكوني معين مي گردد.
سه سطح كيفي براي سرويس دهي مطلوب مبتني بر زمان انتظار 60،80 و 100 ثانيه در طبقه اصلي ساختمان تعيين و به شرح ذيل مشخص شد اند.
ـ برنامه         60
ـ برنامه          80
ـ برنامه          100

2ـ تعاريف

2-1 طبقه اصلي:

سطحي كه معمولاً پياده ها از سطح خيابان به آن دسترسي دارند. اگر اين دسترسي به آسانسور از سطوح مختلف وجود داشته باشد، در اين صورت پائين ترين طبقه، طبقه اصلي محسوب خواهد شد.
2-2 ميانگين زمان انتظار در طبقه اصلي:
زمان متوسط بين دو نوبت حركت متوالي كابين آسانسور در طبقه اصلي مي باشد.
2-3 ظرفيت جابجائي( يك يا چند آسانسور):
درصدي از جمعيت ساختمان، كه آسانسور يا آسانسورها مي توانند درزمان معيني جابجا نمايند.
2-4 زمان تئوري سفر:
زمان تئوري، مدت زماني است كه كابين آسانسور بين دورترين طبقات از هم، در حركت است( زمان سفر بخش بر سرعت مجاز)
2-5 زمان اوج( ترافيك ورودي):
حد فاصلي از روز كه آسانسورها منحصراً به منظور حمل افراد از طبقه اصلي به طبقات فوقاني مور استفاده قرار مي گيرند.
3ـ قواعد كلي
قواعد زير توصيه هايي است كه در استاندارد ISO 4190/6آمده است و مقررات اجباري مندرج درمتن مقررات بر توصيه هاي زير ارجحيت دارند.
3-1 تعداد آسانسورها و مشخصات آنها:
در ساختمانهاي مسكوني كه تعداد آنها از روي طبقه اصلي بيش از 3 طبقه بوده و يا فاصله بين طبقه اصلي و كف آخرين آپارتمان بيشتر از 8 متر باشد پيش بيني آسانسور توصيه مي گردد.
تعداد آسانسورها و مشخصات آنهابا بكاربردن نمودارهاي اين پيوست تعيين مي گردد. اين ضمائم برمبناي ضوابط مشروحه ذيل وموارد ارائه شده درجداول1 و2و3 به دقت تنظيم شده اند.
الف ـحد فاصلي از روز: زمان اوج ( ترافيك ورودي)
ب ـ اگر فقط يك آسانسور پيش بيني ميگردد بار مجاز آن حداقل 630 كيلوگرم و سرعت مجاز آن حداقل 0.63m/sباشد.
ج ـ در هر گروه آسانسور:
ـ سرعت مجاز هر يك از آسانسورها حداقل بايد يك متر بر ثانيه باشد.
ـ بار مجاز حداقل يكي از آسانسورها بايد 1000 كيلوگرم باشد.
3-2 ترتيب استقرار آسانسورها
آسانسورها ترجيحاً بايد كنار هم قرار گيرند. استقرار پشت به پشت آنها نيز چون مانع استفاده مناسب از سيستم كنترل خواهد بود در مجموع نامناسب است.
3-3 تيپ درها

نمودارهاي ارائه شده دراين پيوست فقط مي تواننند درمورد آسانسورهايي كه دركابين و درهاي طبقات خودكار است مورد استفاده قرار گيرند.
4ـ انتخاب برنامه
كوتاهترين زمان انتظار در طبقه اصلي بهترين كيفيت سرويس دهي آسانسور مي باشد. اين زمان انتظار تاثير مهمي روي تعداد و مشخصات آسانسورها دارد. بنابراين انتخاب برنامه بايد با مطالعه دقيقي صورت گيرد. براي ساختمانهاي مسكوني، نسبت به سطح كيفيت موردنظر آنها، زمان انتظار 60،80 و حداكثر 100 ثانيه قابل قبول مي باشد.
 


کوهلر ارائه دهنده انواع تکنولوژی ها در پله برقی های تجاری است، که طیف گسترده ای از محصولات خود را با توجه به نیازهای شما ارائه می دهد